اولا قبلا خوشحالم که زیگزاگی ها ، خودشان را مقید می کنند که برای مطالبشان ،صدا و تصویر نیز تهیه کنند .

نیما ، نقدم رو ابتدا با چند نکته از مسایل تکنیکی آغاز می کنم :

1- نیما جان نخستین نکته ای که در مورد فایل صوتی شما ، تو ذوق زن است ، نحوه ی شروع آن است . تا دکمه ی آغاز را می زنی ، کلام می پرد و آغاز می شود. در واقع مثل این می ماند که بی تفاوت در حال عبور از خیابانی هستی و ناگهان کسی از طبقه ی پنجاهم برجی با کایت روبرویت پیاده شود و بگوید : آقا شما آش رشته دوست دارید ؟ همینقدر غیر منتظره ، آغاز شد . درست در همان لحظه ای که دکمه ی پلی را زدم ، بدون هیچ مقدمه ای آغاز کردی .

نخست : بهتر است حتی اگر می خواهی گفتگویت را به طور صرف ( دیرتر توضیح خواهم داد ) برای پخش رادیویی حاضر کنی ، آنهم وقتی برای مصاحبه به محل می روی ، ابتدا دستگاه ضبط صوتت را روشن کنی ، پنج ثانیه از صدای محیط را ضبط کنی و سپس مصاحبه را آغاز کنی . این به مخاطبت ، این اجازه را می دهد که با محیط اخت شود و آماده گی بگیرد . اگر این پکیج ، برای برنامه ی خبری حاضر شده باشد ( و تو دوست نداری از تکنیک پنج ثانیه صدای محیط که گفتم استفاده کنی ) درست این است که تو سوال اولت را حذف کنی و از سر جواب توکا رگله ( آماده ی پخش ) کنی و به جای تو گوینده ی خبر در استودیو بگوید : نیما در نخستین سوال از توکا پرسید : ..... ( سوال تو ) و آنگاه فایل گزارشت را پخش کنند . ولی اینجا چون آنلاین است ، بهتر است ، نخست پنج ثانیه سکوت و صدای محیط و بعد آغاز

دوم – گفتم آغاز : نیما جان ، خاطرت هست که کمی پیش ، در بحثی که من بر سر ماهیت فایل صدا برای تکمیل گزارش های نوشتاری داشتم ، به این نتیجه رسیدیم که باید همه ی اجزای یک گزارش ، اعم از صدا ، تصویر و مقاله ، مستقلا مفهوم بدهند . در مورد صدا نیز همچون مقاله این نکته صدق می کند . فرض کن این صدا را صد سال دیگر ،کسی در گوشه ای از اینترنت ، جدا از نوشته ی تو ، پیدا کرد . به نظرم برایش بی مفهوم خواهد بود . نیما جان وقتی به نمایشگاهی می روی ، پیش از گفتگو با صاحب نمایشگاه اجبار است ( زور است ، کتک دارد اگر نکنی ) که ابتدا از محیط نمایشگاه بگویی ، در آن چرخ بزنی چند اثر را برای شنونده ات تعریف کنی و آنگاه به سراغ توکا بروی . چقدر جالبتر است که چرخ در نمایشگاه را با توکا بزنی و برداشتت را در برابر هدف او قرار دهی . وگرنه قرار دادن فایل صدایی که صرفا برای حفظ مکالمه به منظور پیاده کردن گفتگو ها برای مقاله تهیه شده است ، چندان ارزشی ندارد و آن چیز بدان ارزش می دهد خلاقیت شما در محیط آن نمایشگاه است .

سوم – نیما جان ، در مورد شیوه ی ضبط کردنت . شک نکن این فایل ، اگر از رادیو پخش شود یا در همین محیط آنلاین با کیفیت کمتری عرضه شود ، به دلیل شیوه ی بد ضبط صدایش ، غیر قابل فهم است . در مورد شیوه ی ضبط کردن نکاتی را می گویم :

- نیما جان ، صدای محیط نقش به سزایی در رنگی کردن گزارشهای صدا دارد ولی به شرط اینکه کنترل شده باشد و مدام توجیه شود . وقتی می گویم کنترل شده ، یعنی اینکه تو بدانی که صدای محیطت را چگونه و از کدام نقطه ضبط کنی که مزاحم شنونده ات نباشد و صدای مصاحبه شونده ات را تحت تاثیر قرار ندهد . در چنین مواقعی که صدای محیطت خیلی زیاد است و محیطت ، به دلیل لخت بودن ، صدا را انعکاس می دهد از خودت چند سوال بپرس : کجا ضبط کنم که صدای مصاحبه شونده ام درست شنیده شود ؟ کجا ضبط کنم که صدای محیطم درست ( یعنی بدون ایجاد مزاحمت ) ضبط شود ؟ چگونه ضبط کنم ؟ پاسخ این پرسشها چنین است : بهترین نقطه برای ضبط کردن در چنین محیط هایی انتخاب یک " گوشه " است . گوشه ای که دو طرف دیوار باشد و مصاحبه شونده ات را آنجا قرار می دهی و خودت رو برویش می ایستی ( یعنی تو روبروی دیوار و مصاحبه شونده چسبیده به دیوار ) ( این عکس چنین موقعیتی را در هنگام مصاحبه با نیما افشار نادری در گالری عکسش نشان می دهد ) . شیوه ی ضبطتت نیز بسیار بسیار بسیار مهم است . نیما جان دستگاه ضبط صوتت را بدون هیچ ابا و رو دربایستی کاملا نزدیک و مقابل دهان مصاحبه شونده ات بگیر. حتی اگر معترض شد . این شیوه ی در مورد افرادی همچون توکا که آرام و خونسرد صحبت می کنند بسیار بسیار مفید است ( تصویر بهزاد در هنگام مصاحبه با بنیامین ، به ضبط صوت دقت کن - تصویر میکروفون مقابل نیما افشار نادری هنگام مصاحبه در مورد گالریش )

- نکته ی دیگر در مورد ضبط کردن صدا ها : نیما جان تو خجالتی هستی ؟ بعید می دانم . پس بلند صحبت کن و پرسشت را مطرح کن .( این بخش از صدایت را گوش کن ، ببین چقدر یواش صحبت کرده ای )  یادت باشد که برای روزنامه و جهت اطلاع خودت نمی پرسی و برای میلیون ها شنونده که شاید اولین بار است صدایت را می شنوند و دوست دارند صدایت رسا شنیده شود ضبط می کنی ، طبیعتا وقتی که تو بلند صحبت کنی ، مصاحبه شونده ات نیز نا خود آگاه بلند صحبت می کند ، اگر هم نکرد از او باید بخواهی که چنین کند ( ولی تو برایش الگو هستی ) دوما وقتی که می خواهی سوالی را مطرح کنی ؛ حتما میکروفون را مقابل دهان خودت باز گردان و در هنگام جواب دادن مصاحبه شونده به سمت او باز گرد . هیچگاه اجازه نده کلامی در حد فاصل وقتی که مشغول جابه جا کردن میکروفون بین دهان خودت و مصاحبه شونده هستی ، مطرح شود ، اگر چنین شد و حرف خودت بود دوباره تکرار کن و اگر حرف مصاحبه شونده ات بود ، از او بخواه که تکرارش کند . هر گز و هر گز ضبط صوت را در میان خودتان قرار نده و یا هنگامی که مصاحبه شونده مشغول حرف زدن هست و میکروفون به سمت اوست ، کلامش را قطع نکن ( چون صدایت اصلا شنیده نمی شود ) . یادت باشد برای بحث دو نفره نرفته ای و رادیو است . چون کسی حضور ندارد و شما را نمی بیند فقط از روی صدا موقعیت ها را تشخیص می دهند .


- یادت باشد که ضبط صوتت دو میکروفون برای ضبط استریو دارد . یکی در سمت راست و دیگری در سمت چپ . حواست باشد که هنگام ضبط کردن تقارن را رعایت کنی و دستگاه را جوری دستت بگیری که میکروفون ها درست در دو طرف دهان باشند ( دماغ را خط تقارن بگیر و با نسبت آن ، میکروفونت را در دو سوی دماغ تنظیم کن ) وگرنه حتی در صورتیکه صدایت را مونو کنی ، به دلیل عدم رعایت تقارن ، صداها بالانس نخواهد بود.


چهارم – نیما جان بارها گفته ام و باز هم می گویم ، وقتی صداهای خامت را برای ادیت روی کامپیوتر باز می کنی ، نخستین کار ، بالا بردن درجه ی صداست . به صداهایت نگاه کن ، ببین چقدر کم و پایین هستند . باید انقدر بالا بیایند .


پنجم – نیما جان ، من من ها ، سرفه ها ، مکث ها ، همه باید متعادل باشند . نمی گویم همه را در بیاور ولی از هر ده تا 8 تایش را باید ادیت کنی و بقیه را برای طبیعی جلوه دادن باقی بگذار

اما چند نکته در مورد شیوه ی مصاحبه کردن برای رادیو :

اول – نیما جان به خاطر بسپار که وقتی برای رادیو مصاحبه می کنی ، هر چه که در حین مصاحبه ضبط کرده ای ، همانست و همچون نوشته نمی توان آن را رفو کرد . پس اگر جایی ، کلامی از کلام خودت را جا به جا می پرسی یا احساس می کنی که مصاحبه شونده جمله اش را کامل نگفته ، همانجا از او بخواه که کاملش کند . این مورد را ببین : در بخشی از مقاله ات ، از قول توکا آمده است : خواستم آن بخش از وجودم را، آن بخش از زندگی طراحی‌ام را در تِمی که انتخاب می‌کنم و در طنزی که در عنوان نمايشگاه و نگاهم به دنیا است، نشان بدهم. می‌خواستم هم جواب کارتونيست‌ها و طنزپردازان را به نوعی داده باشم و هم جواب طراحان را.

ولی صدای این بخش چنین است . دقت کن ! می بینی که توکا بی نهایت پس و پیش گفته و تو در نوشته ات آن را ویرایش کرده ای ولی در رادیو عملا غیر ممکن است . درست بود که از او می خواستی جمله اش را تکرار کند و یا تو آن را کارگردانی می کردی و می گفتی توکا ممکنه جمله ات را چنین بگویی ( و جمله ی ویرایش شده اش را برایش می گفتی ) در غیر اینصورت باید این جمله ی بی معنی را از مصاحبه ات حذف کنی ( آن را حذف کردم )

دوم – نیما جان ، بخش عمده ای از پرسش هایی که ما در هنگام مصاحبه برای مصاحبه شونده مطرح می کنیم برای تفهیم بیشتر است . در رادیو اگر تو هنگام مصاحبه سه خط ، سوال می کنی ، باید در هنگام ادیت کردن آن را به یک خط کاهش دهی ( بخش عمده ی سوال را بگذار و بقیه را ادیت کن : مثلا می پرسی : تو این کارها که من نگاه نی کنم ، حالا این نظره منه به عنوان یک بیننده و نه به عنوان یک کارشناس ، باز اگزژره شدن کارتون .... ، بخشی که بلد کرده ام را باید ادیت کنی ، زیرا این بیشتر قوت قلب است به مصاحبه شونده و نه بخشی اصلی از گزارشت ، صدای خام همین قسمت از مصاحبه را اینجا بشنوید ، صدای ادیت شده ی این قسمت را از اینجا بشنوید )

سوم – نیما جان ، اگر مصاحبه شونده ات دو کلمه را تکرار می کند ، یا سعی کن در هنگام مصاحبه برایش مبدل پیدا کنی یا در هنگام ادیت درش بیار . ( صدای قبل از ادیت – صدا بعد از ادیت )

با توجه به نکاتی که گفتم ، صدایت را دوباره ادیت کردم . مدتش به سه دقیقه و نیم رسید . از اینجا بشنوید

نيما جان ،‌

ممنون از توجهت ، چند نكته :

1- در مورد صداهاي زايد ، بسيار كار خوبي كردي كه بخشي از آن من و من ها و مكث ها را  برداشتي و لي باز هم زياد بودند .( در حدود سي ثانيه اضافه بود ، جدا كردم ،‌كمي ديرتر برايت آپلود مي كنم گوش كني )

2- نيما جان ، اصولا هيچ يك از صداهايي كه بر روي سايت مي روند " برنامه ي راديويي  " نيستند كه به قول خودت " نسخه ي شنيداري " هستند . ولي اين بدين معنا نيست كه پردازش نشوند يا همچون " ضبط براي پياده كردن متن " با آنها برخورد شود . بدون شك بايد اولش يا دست كم در چند ثانيه نخست ، كمي توكا را معرفي مي كردي و مي گفتي كجا هستي . فكر مخاطب هايي مانند من را بكن كه بيشتر " گوششان " فعال است . من اول صدايت را شنيدم ولي راستش را بخواهي تا متنت را نخواندم چيزي متوجه نشدم . تصور مي كنم يكبار نيز بحث شد كه هر يك از اجزاي مجموعه بايد مستقلا معني داشته باشند .

3- در مورد طنز زير پوستي كلام توكا صحبت كرده بودي . اصلا متوجه نشدم . يادمان باشد مخاطبي كه تنها از طريق صدا با ما ارتباط برقرار مي كند ،‌چون ما را نمي بيند ، لبخندها ، حالات صورت و شيطاني صوري را نظاره نمي كند ، متوجه بسياري از منظورهاي غير مستقيم و " زير پوستي " نمي شود ،‌مگر اينكه ،‌آن را مستقيما و بدون رو دربايستي در خلال گفتگومان ببافيم . مثلا بعضي جاها بخنديم يا مصاحبه شونده را به خنده وا داريم يا مستقيما اشاره كنيم كه فلاني كلامت طنز داره ها ...

4- اينكه مي خواستي  به جاي موسيقي از موسيقي محيط استفاده كرده بودي بسيار عالي است و اصلا يك تكنيك است ولي آن هم روش دارد . گفتم صداي محيط اگر كنترل شده باشد و مرتبا توجيه شود ، بسيار بسيار موثر است و مطلب را رنگي مي كند . موسيقي محيط گالري توكا ، چون هوشيارانه ضبط نشده بود ، كمي مزاحم هم بود . روش كار اين است كه ابتدا صداي توكا را ضبط مي كردي ، سپس به محيط پر سر و صدا و موسيقي دار گالري مي رفتي و آن را نيز جدا ضبط مي كردي و سپس اين دو را بعدا تلفيق مي كردي و مرتبا با كلامت توجيه مي كردي (‌مثلا : توكا اين صداي موسيقي ربطي به گالريت داره ( كمي صداي موسيقي بالا و پايين مي شد و بعد پاسخ توكا )‌. بزرگترين ايرادي كه در ضبط كردن تو وجود داشت اين بود كه چون صداي موسيقي محيط و توكا يكجا ضبط شده بودند وقتي كه مي خواستي اديت كني ، نا خود آگاه بخشي از موسيقي را نيز اديت مي كردي و اين خط سير اديت را براي شنونده مشخص مي كرد و مرتبا مي پريد . در صورتيكه با ضبط كردن جدا جدا ،‌ اول صداي توكا را اديت مي كردي و بعد صداي موزيكال محيط را بدان مي افزودي . ( الان دانشگاه هستم ،‌وقتي رفتم خونه ،‌چند نمونه از صداهاي بهزاد را برايت مي گذارم ،‌ بدون ترديد بهترين الگو در فضا سازي و كاربرد صدا و موسيقي محيط است )

مثل همیشه علی به نکات خیل ریزی که درون گفتگوی صوتی گزارش بود اشاره کرد و چقدر مناسب و بجا بود.نیما جان کاشکی اولش یه توضیح کوچیک در مورد توکا به ما می دادی که مثلا ایشون یه هنرمنده ،یه کارتونیست یا هر کس دیگه(واقعا تشخیص اینکه ایشون چیکاره است و موضوع چیه رو از روی فایل صوتی نمیشه تشخیص داد).بنظر من استفاده از کلمه های خاص و لاتین تو مصاحبه کار اشتباهی هست (منی که انگلیسی بلد نیستم ،نمی تونم بفهمم که معنی آیتم چی میشه یا کلمه اگزژره) و حتی اگه کسی هم که داری با اون مصاحبه می کنی هم از این کلمه ها استفاده کرد ،شما می تونی کلمه معادل فارسیش رو بعد از  اون کلمه بگی و من شنوده رو از معنی اون کلمه آگاه کنی.اگه داخل این فایل صوتی یا نسخه شنیداری یا گزارش رادیوی که ساختی برامون بیشتر فضا سازی می کردی خیلی جالب تر و کامل تر می شد.ممنون از  علی بابت توضیحات ارزنده ای که در مورد این موضوع برامون داد.

من پیشاپیش مراتی تشکر و قدردانی خودم رو اعلام میکنم از مطرح شدن چنین موضوع کاربردی و خوبی ...امیدوارم خیلی زود شاهد خوندن مطالب مربوط بهش باشیم